Ιατρικές Πληροφορίες
  

Βρουκέλλωση

 

Ορισμός

 

Βρουκέλλωση (ή αλλιώς μελιταίος πυρετός) είναι ένα λοιμώδες νόσημα το οποίο προκαλείται από το βακτήριο της βρουκέλλας που ανήκει στην κατηγορία των Gram(-) βακτηρίων. Το νόσημα παρατηρείται τόσο στα ζώα όσο και στον άνθρωπο και μεταδίδεται και από τα ζώα στον άνθρωπο. Το στέλεχος το οποίο προσβάλλει κυρίως τον άνθρωπο είναι η brucella melitensis που συναντάται κατά βάση στα αιγοπρόβατα.

 

Η βρουκέλλωση θεωρείται ως η σημαντικότερη ζωοανθρωπονόσος με παγκόσμια εξάπλωση. Ετησίως τα νέα κρούσματα στον άνθρωπο σε όλο τον κόσμο υπολογίζονται σε περισσότερα από 500.000.

 

 

ΖώαΑιγοπρόβατα, βοοειδή

 

 

 

Παρόμοια Ορολογία

 

Μελιταίος πυρετός, Κυματοειδής πυρετός

 

 

 

Με ποιους τρόπους μεταδίδεται;

 

Η μόλυνση από είδη του γένους Brucella μπορεί να γίνει αερογενώς, με εισπνοή μολυσμένου αερολύματος. Ως εκ τούτου, σε αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης βρίσκονται οι εργαζόμενοι σε ιατρικά και κτηνιατρικά εργαστήρια, όπου πραγματοποιούνται καλλιέργειες των βακτηρίων αυτού του είδους.

 

 

 

Η βρουκέλλωση μεταδίδεται στον άνθρωπο

 

  • μέσω της άμεσης επαφής με ιστούς μολυσμένων ζώων

 

  • με την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ζωικής προέλευσης, κυρίως μη ωριμασμένου τυριού ή μη αποστειρωμένου γάλατος

 

  • σπάνια, από άνθρωπο σε άνθρωπο, με μετάγγιση αίματος, με μεταμόσχευση μυελού των οστών, με το θηλασμό ή με τη σεξουαλική επαφή.

 

 

Η πηγή μόλυνσης, αλλά και η αποθήκη του παθογόνου παράγοντα της νόσου είναι αποκλειστικά τα ζώα, από τα οποία και μεταδίδεται στον άνθρωπο είτε με άμεση επαφή με τα εκκρίματά τους ή τα παράγωγά τους (κρέας, γάλα) ή με κατανάλωση μολυσμένων προϊόντων τους (γαλακτοκομικά προϊόντα) ή με την εισπνοή μολυσμένων σωματιδίων.

 

Η βρουκέλλωση εξαιρετικά σπάνια μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και ελάχιστα περιστατικά που αποδίδονται σε αυτόν τον τρόπο μετάδοσης έχουν αποδειχθεί. Θεωρείται ότι πολύ σπάνια μπορεί να μεταδοθεί με σεξουαλική επαφή, καθόσον βακτήρια, ειδικά του είδους B. melitensis, έχουν απομονωθεί από το προστατικό υγρό και το σπέρμα ανδρών που έπασχαν από βρουκέλλωση και είχαν εκδηλώσει προστατίτιδα ή ορχίτιδα. Επίσης αναφέρονται μολύνσεις βρεφών, οι οποίες και αποδίδονται σε μόλυνση με το θηλασμό, ειδικά όταν η μητέρα πάσχει από βρουκέλλωση, είναι σε στάδιο βακτηριαιμίας και το βακτήριο απεκκρίνεται με το γάλα. Ως εκ τούτου, η βρουκέλλωση δεν κατατάσσεται στα νοσήματα που εξαπλώνονται με την μετακίνηση των πληθυσμών.

 

Η επίπτωση της βρουκέλλωσης στον άνθρωπο είναι απόλυτα συνδεδεμένη με τον επιπολασμό της νόσου στα ζώα, αλλά και με τα μέτρα ασφαλούς παραγωγής προϊόντων που εφαρμόζονται κατά την παραγωγή του νωπού γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (παστερίωση πρώτης ύλης, ωρίμανση τυριών).

 

 

 

Μετάδοση στα Ζώα

 

Στα ζώα η βρουκέλλωση μεταδίδεται με τα εμβρυϊκά υγρά που διασκορπίζονται στο περιβάλλον κατά τους τοκετούς, με τις επιβάσεις ή την τεχνητή σπερματέγχυση, με την κατάποση εμβρυϊκών καταλοίπων μετά από αποβολή ή τοκετό, μέσω της αναπνευστικής οδού, του επιπεφυκότος ή από λύσεις της συνεχείας του δέρματος.

 

Στη διασπορά και τη μετάδοση της αρρώστιας σπουδαίο ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν τα άγρια ζώα (αλεπούδες, λαγοί, ελάφια, τρωκτικά κλπ.), τα πτηνά και διάφορα είδη αρθροπόδων.

 

 

 

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να επωαστεί;

 

Η περίοδος επώασης σε περίπτωση μόλυνσης κυμαίνεται μεταξύ 2-8 εβδομάδων, ενώ σε περίπτωση επαναμόλυνσης είναι πολύ μικρότερη (ώρες).

 

Τα είδη του γένους Brucella μπορούν να επιζήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, περισσότερο από έξι μήνες, σε περιβάλλον υγρό και σκοτεινό και για περισσότερο από τρείς μήνες στο τρίχωμα νεογέννητων αμνών ή εριφίων που γεννήθηκαν από μολυσμένες μητέρες. Ως εκ τούτου, η επαφή με νεογέννητους αμνούς ή ερίφια ειδικά παιδιών μπορεί να εγκυμονεί σοβαρό κίνδυνο μόλυνσης.

 

 

 

Αιτιολογία    

 

Το αίτιο για την ανάπτυξή της είναι το βακτήριο της βρουκέλλας

 

 

 

Συμπτωματολογία

 

 

Συμπτώματα στον Άνθρωπο

 

Τα πρώτα συμπτώματα της αρρώστιας στον άνθρωπο παρουσιάζονται συνήθως 1 - 3 εβδομάδες μετά τη μόλυνση, ενώ σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν και μετά την πάροδο πολλών εβδομάδων ή και μηνών.

 

Τα συμπτώματα του μελιταίου πυρετού στον άνθρωπο είναι ποικίλα, δεν είναι καθόλου τυπικά και αρχίζουν απότομα ή ύπουλα.

 

Η αρρώστια μπορεί να έχει οξεία ή χρόνια διαδρομή.

 

 

Στις περισσότερες περιπτώσεις η βρουκέλλωση εμφανίζεται με την οξεία μορφή, κατά την οποία παρατηρείται:

 

  • μεγάλη κατάπτωση και εξασθένηση,

 

  • απότομη ή σταδιακή έναρξη επίμονου ή διαλείποντος πυρετού (ψηλός πυρετός κυρίως το απόγευμα ή το βράδυ),

 

  • ρίγη και άφθονες νυχτερινές εφιδρώσεις,

 

  • πονοκέφαλος,

 

  • πόνοι στις αρθρώσεις (ψευδορευματικά άλγη στο κεφάλι, τον αυχένα, τις αρθρώσεις ή την κοιλιακή χώρα),

 

  • εντερικές διαταραχές,

 

  • απίσχνανση,

 

  • αναπνευστικές ή και νευρικές διαταραχές,

 

  • ορχίτιδα

 

 

Στη γυναίκα έχουν αναφερθεί σπάνια αποβολές που οφείλονται σε βρουκέλλες, καθώς και εντόπιση των μικροβίων στο μαστό κατά την περίοδο του θηλασμού.


Στη χρόνια μορφή ο ασθενής είναι εξασθενημένος, παρουσιάζει πυρετό, κυρίως διαλείποντα (κυματοειδή) και πόνους στις αρθρώσεις.

 

 

Συμπτώματα στα Ζώα

 

Στα ζώα η βρουκέλλωση δεν εκδηλώνεται με χαρακτηριστικά συμπτώματα

 

  • αποβολές, οι οποίες συμβαίνουν συνήθως τον 4ο μήνα της εγκυμοσύνης,

 

  • οι πρόωρες γεννήσεις,

 

  • οι κατακρατήσεις του πλακούντα,

 

  • η μείωση της γαλακτοπαραγωγής (που είναι αποτέλεσμα των πρόωρων γεννήσεων)

 

  • στα αρσενικά παρατηρείται ορχίτιδα και επιδιδυμίτιδα.

 

Η βαρύτητα των συμπτωμάτων ποικίλει από κοπάδι σε κοπάδι και από ζώο σε ζώο και εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως είναι για παράδειγμα οι προηγούμενοι εμβολιασμοί, η ηλικία, το φύλο, η φυλή, η πυκνότητα του κοπαδιού, η δύναμη της μόλυνσης, η διατροφή των ζώων και κυρίως οι συνθήκες υγιεινής της εκτροφής.

 

 

 

Διάγνωση - Ιατρικές Εξετάσεις

 

 

Διάγνωση στον άνθρωπο

 

Η διάγνωση της βρουκέλλωσης δεν είναι δυνατό να βασιστεί μόνο στα κλινικά συμπτώματα, επειδή αυτά μοιάζουν με τα συμπτώματα πολλών άλλων οξέων ή χρόνιων νοσημάτων και για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο κάθε υποψία βρουκέλλωσης να επιβεβαιώνεται με εργαστηριακή διάγνωση, η οποία περιλαμβάνει μικροβιολογικές και ορολογικές δοκιμές.

 

Οι μικροβιολογικές δοκιμές περιλαμβάνουν την καλλιέργεια αίματος με τη μέθοδο Castaneda και τις μοριακές δοκιμές PCR.

 

Οι ορολογικές δοκιμές, κατά τις οποίες ανιχνεύονται τα ειδικά για τη νόσο αντισώματα, είναι η οροσυγκόλληση, η ELISA, ο ανοσοφθορισμός, η δοκιμή Coombs κ.α.

 

 

Διάγνωση στα Ζώα

 

Στα ζώα, επειδή τα κλινικά συμπτώματα είναι ήπια ή απουσιάζουν εντελώς, η διάγνωση της βρουκέλλωσης γίνεται αποκλειστικά με εργαστηριακές μεθόδους. Η διάγνωση εδώ γίνεται πάντοτε σε επίπεδο κοπαδιού, το οποίο χαρακτηρίζεται μολυσμένο με την εντόπιση έστω και ενός θετικού ζώου.

 

 

Οι διαγνωστικές δοκιμές που κυρίως χρησιμοποιούνται είναι:

 

1) Η δακτυλιοειδής δοκιμή του γάλακτος (ring test) στις αγελάδες μόνο.

2) Η δοκιμή Rose Bengal στον ορό αίματος των ζώων.

3) Η δοκιμή Σύνδεσης του Συμπληρώματος επίσης στον ορό αίματος των ζώων.

Οι δυο τελευταίες μέθοδοι χρησιμοποιούνται στα εθνικά προγράμματα καταπολέμησης της νόσου.

 

 

 

Θεραπεία

 

 

Θεραπεία στον Άνθρωπο

 

 

Η βρουκέλλωση στον άνθρωπο είναι μια πολύ επίπονη και επίμονη ζωοανθρωπονόσος και μεγάλη σημασία στην αντιμετώπισή της έχουν τα εξής:

 

1. Η θεραπεία πρέπει να αρχίζει το συντομότερο δυνατόν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων και να χορηγείται και σε κείνα τα άτομα στα οποία εμφανίζονται ήπια συμπτώματα.

2. Η χορήγηση του κατάλληλου συνδυασμού αντιβιοτικών για επαρκές χρονικό διάστημα. Στο θεραπευτικό σχήμα πρέπει να περιλαμβάνεται ένας τουλάχιστον παράγοντας με ενδοκυτταρική διεισδυτικότητα.

3. Η τήρηση επακριβώς του θεραπευτικού σχήματος που συνιστά ο θεράπων ιατρός.

 

 

Θεραπεία στα Ζώα

 

Επειδή η βρουκέλλωση είναι μια από τις σοβαρότερες ζωοανθρωπονόσους, απαγορεύεται η προσπάθεια θεραπείας των κατοικίδιων ζώων που πάσχουν ή είναι ύποπτα μόλυνσης από βρουκέλλωση.

 

Σκοπός της καταπολέμησης της βρουκέλλωσης των παραγωγικών ζώων είναι η προστασία της δημόσιας υγείας, αλλά και της ζωικής παραγωγής και κατ' επέκταση της εθνικής οικονομίας.

 

 

 

Επιπλοκές

 

Οι κυριότερες επιπλοκές, που ανέρχονται περίπου στο 40% των περιπτώσεων, αφορούν τα οστά και τις αρθρώσεις και περιλαμβάνουν:

 

  • αρθρίτιδα,
  • οστεομυελίτιδα
  • σπονδυλίτιδα που εκδηλώνεται με οσφυαλγία
  • κερατίτιδα ή χρόνια ιριδοκυκλίτιδα
  • μηνιγγοεγκεφαλίτιδα

·          

Η βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα είναι η πιο συχνή καρδιοαγγειακή επιπλοκή της βρουκέλλωσης στον άνθρωπο και η πιο συχνή αιτία θανάτων.

 

 

 

Πρόληψη

 

 

Πρόληψη στα Ζώα

 

Ο μόνος τρόπος για την αντιμετώπιση της βρουκέλλωσης των ζώων είναι η κατάρτιση και η εφαρμογή ενός συγκεκριμένου προγράμματος ελέγχου και εκρίζωσης της νόσου που θα περιλαμβάνει, ανάλογα με τα ποσοστά μόλυνσης των ζώων μιας ευρύτερης περιοχής:

 

1. Τη δήλωση, την απογραφή και τη σήμανση όλων των εκτροφών και του ζωικού κεφαλαίου της περιοχής.

 

2. Τον αυστηρό έλεγχο των αγοραπωλησιών και της διακίνησης του ζωικού κεφαλαίου.

 

3. Την εντόπιση και απομάκρυνση από την εκτροφή των οροθετικών ζώων.

 

4. Τον εμβολιασμό των ευαίσθητων στη νόσο ειδών κάτω από τον έλεγχο των αρμοδίων Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.

 

5. Τη διασφάλιση της κατάλληλης διατροφής και συνθηκών υγιεινής των εκτροφών και

 

6. Τη σωστή διαχείριση των εκτροφών.

 

7. Αποφεύγοντας την άμεση επαφή με μολυσμένα ζώα και τα προϊόντα τους

 

8. Αποφεύγοντας την κατανάλωση μολυσμένων γαλακτοκομικών προϊόντων (γάλα, τυρί)

 

9. Τηρώντας τα μέτρα προσωπικής υγιεινής και υγιεινής του χώρου στον οποίο γίνεται επεξεργασία προϊόντων ζωικής προέλευσης.

 

 

Προληπτικά Μέτρα για την Προστασία των Κτηνοτρόφων

 

Όπως ήδη αναφέρθηκε η βρουκέλλωση μεταδίδεται στον άνθρωπο είτε με την επαφή με τα μολυσμένα ζώα, είτε με την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ζωικής προέλευσης.

 

Στην ομάδα αυτή του πληθυσμού και ιδιαίτερα στους κτηνοτρόφους, η πρόληψη συναρτάται άμεσα με την τήρηση των ατομικών μέτρων υγιεινής. Έτσι:

 

1. Μετά από κάθε επαφή με τα ζώα (περιποίηση, άρμεγμα κλπ.) πρέπει να πλένονται καθαρά τα χέρια με σαπούνι και άφθονο νερό και να χρησιμοποιείται, αν είναι δυνατό και ένα απολυμαντικό.

 

2. Να μη γίνονται μαιευτικές επεμβάσεις στα ζώα κατά τις δυστοκίες και κυρίως σε περιπτώσεις αποβολών. Στο στάβλο πρέπει πάντοτε να υπάρχει ειδική αίθουσα τοκετών. Σε περιπτώσεις δυστοκίας πρέπει πάντοτε να καλείται κτηνίατρος. Πάντως, σε περίπτωση που οποιοσδήποτε αναγκαστεί να επέμβει σε δυστοκία και κυρίως σε περίπτωση αποβολής ή πρόωρου τοκετού, πρέπει απαραίτητα να φορά πλαστικά γάντια και μετά την επέμβαση να πλύνει πολύ προσεκτικά τα χέρια του με άφθονο νερό και σαπούνι και να χρησιμοποιήσει οπωσδήποτε απολυμαντικό. Τα ρούχα του και οποιοδήποτε άλλο εργαλείο έρθει σε επαφή με τα εμβρυϊκά υγρά πρέπει να πλυθούν με καυτό νερό. Σε περιπτώσεις αποβολής ή πρόωρου τοκετού η στρωμνή και κάθε εργαλείο ή υλικό που δεν επιδέχεται απολύμανση πρέπει να καταστρέφονται με φωτιά, ενώ η περιοχή του στάβλου που μολύνθηκε από τα εμβρυϊκά υγρά και κάθε εργαλείο που επιδέχεται απολύμανση πρέπει να απολυμαίνονται σχολαστικά.

 

3. Να δηλώνονται αμέσως στο Αγροτικό Κτηνιατρείο της περιοχής τυχόν περιπτώσεις αποβολών ή πρόωρων τοκετών, καθώς επίσης και όταν παρατηρείται αδικαιολόγητη μείωση της γαλακτοπαραγωγής του κοπαδιού.

 

4. Δεν πρέπει επ' ουδενί να καταναλώνεται φρέσκο, άβραστο γάλα και ειδικότερα να χορηγείται άβραστο γάλα στα παιδιά. Πρέπει να γίνει πίστη στον κάθε κτηνοτρόφο ότι μια τέτοια ενέργεια είναι ενέργεια εγκληματική.

 

5. Η επεξεργασία του γάλακτος για την παρασκευή γαλακτοκομικών προϊόντων (παρασκευή τυριού, γιαούρτης κλπ). που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση, πρέπει πάντοτε να γίνεται σε εγκαταστάσεις εγκεκριμένες από την αρμόδια Κτηνιατρική Υπηρεσία (Τυροκομεία). Τα μέλη της οικογένειας του κτηνοτρόφου που χαρακτηρίζονται ως άτομα υψηλού κινδύνου σε σχέση με τη βρουκέλλωση (γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης και μικρά παιδιά) πρέπει να αποφεύγεται να έρχονται σε άμεση επαφή με τα ζώα.

 

7. Η κοπριά πρέπει να συλλέγεται καθημερινά σε σωρούς (κοπροσωροί) όπου θα παραμένει τουλάχιστον για ένα χρόνο, διαφορετικά πρέπει οπωσδήποτε να απολυμαίνεται πριν χρησιμοποιηθεί.

 

8. Τέλος, το καλύτερο προληπτικό μέτρο για τον κτηνοτρόφο και την οικογένειά του είναι η συνεργασία του με τις Υπηρεσίες Κτηνιατρικής στην εφαρμογή του Προγράμματος κατά της βρουκέλλωσης των αιγοπροβάτων και η άμεση προσφυγή του στον κτηνίατρο του Αγροτικού Κτηνιατρείου για κάθε πρόβλημα που παρουσιάζεται στα ζώα του.

« επιστροφή