Ουρικό οξύ και δίαιτα

414
ουρικο οξυ

Ουρικό οξύ και δίαιτα

Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες θανάτου, τόσο στον αναπτυγμένο όσο και στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ένας στους τρείς θανάτους οφείλεται σε καρδιοαγγειακή νόσο (συμπεριλαμβανομένων των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων).

Το 1999 κατεγράφησαν 17 εκατ θάνατοι, ενώ για το έτος 2020 υπολογίζεται ο αριθμός να φτάσει τα 25 εκατομμύρια.

Ο αριθμός θανάτων οφειλόμενος σε καρδιοαγγειακή νόσο είναι 6πλάσιος του αντίστοιχου αριθμού οφειλόμενων στο ΗIV/AIDS.

Λόγω των αυξανόμενων αυτών μεγεθών, η πρωτογενή πρόληψη της στεφανιαίας νόσου έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία.

Μεταξύ των κλασσικών παραγόντων κινδύνου για την εμφάνιση εμφράγματος του μυοκαρδίου (κάπνισμα, κληρονομικότητα, παχυσαρκία, σάκχαρο, υπέρταση), νεότεροι δείκτες αποκτούν αξία.

Οι αυξημένες τιμές ουρικού οξέος έχουν σχετιστεί με αυξημένη καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα, μέσω ενεργοποίησης μηχανισμών οξείδωσης και φλεγμονής.

Οι φυσιολογικές τιμές συγκέντρωσης ουρικού οξέος στο αίμα έχουν οριστεί ως κάτω των 7.0 mg/dLστους άνδρες και 6.0 mg/dL στις γυναίκες.

Οι αυξημένες τιμές ουρικού οξέος στο αίμα μπορεί να οφείλονται σε αυξημένη πρόσληψη πουρινών από τη διατροφή, μειωμένο καταβολισμό τους ή μειωμένη νεφρική απέκκριση του.

Μεταξύ άλλων παραγόντων όπως η αρτηριακή υπέρταση, η χρήση διουρητικών και ασπιρίνης, η παχυσαρκία, το ανδρικό φύλο, η υπερκατανάλωση αλκοόλ, η γήρανση, η νεφρική ανεπάρκεια και το οικογενειακό ιστορικό, η δίαιτα φαίνεται ότι έχει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση υπερουρικαιμίας και της θορυβώδους εκδήλωσης της, την ουρική αρθρίτιδα.

Ιδιαίτερα η κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης υπερουρικαιμίας, ενώ οι φυτικής προέλευσης πρωτείνη, φαίνεται να δρα προστατευτικά.

Η παραδοσιακή μεσογειακή δίαιτα και ειδικά η ελληνική εκδοχή της, μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει 9 χαρακτηριστικά: υψηλή κατανάλωση ελαιολάδου, οσπρίων, δημητριακών, φρούτων και λαχανικών, μέτρια με υψηλή κατανάλωση ψαριού, μέτρια κατανάλωση κρασιού, γαλακτοκομικών, κυρίως τυριού και γιαουρτιού και χαμηλή κατανάλωση κρέατος και παραγώγων του, με περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ έχει επιδείξει ισχυρές αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές δράσεις συμβάλλοντας στην καρδιαγγειακή προστασία.

Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα έδειξαν ότι η Ικαρία, μαζί με τη Σαρδηνία, την Οκινάβα της Ιαπωνίας και τη Λομα Λιντα στο Μεξικο και είναι οι περιοχές του κόσμου με τα υψηλότερα ποσοστά υπερήλικων. Όπως μάλιστα δείχνουν τα δημογραφικά στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη μόνο το 0,1% του πληθυσμού ζει πάνω από 90 χρόνια, στην Ικαρία το αντίστοιχο ποσοστό είναι δεκαπλάσιο.

Οι μέχρι τώρα παρατηρήσεις συγκλίνουν στον τρόπο ζωής των κατοίκων της Ικαρίας που δρα προστατευτικά στην εμφάνιση καρδιαγγειακών και νεοπλασματικών νοσημάτων.

Φαίνεται ότι η μακροχρόνια κατανάλωση Μεσογειακού τύπου διατροφής σε συνδυασμό με την ορεσίβια ζωή και την χαλιναγώγηση του στρες να έχουν σημαντικό ρόλο, χωρίς όμως οι ακριβείς μηχανισμοί να έχουν διευκρινιστεί.

Στα πλαίσια των παραπάνω επιδημιολογικών παρατηρήσεων, η Α Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική εκπόνησε μια μελέτη καταγραφής των κλινικών και παρακλινικών χαρακτηριστικών καθώς και των συνηθειών τρόπου ζωής των ηλικιωμένων κατοίκων της Νήσου Ικαρίας.

Στα πλαίσια αυτής της μελέτης η συχνότητας της υπερουρικαιμίας βρέθηκε να είναι 34% στους άνδρες και 25% στις γυναίκες της τρίτης ηλικίας της νήσου.

Ιδιαίτερα, τα ηλικιωμένα άτομα που είχαν τις υψηλότερες τιμές ουρικού οξέος στο αίμα τους, είχαν χαμηλότερη υιοθέτηση Μεσογειακής δίαιτας, μεγαλύτερη ηλικία, αυξημένο σωματικό βάρος, αυξημένες τιμές τριγλυκεριδίων αίματος και αυξημένη συχνότητα υπέρτασης.

Η υιοθέτηση Μεσογειακής δίαιτας φαίνεται ότι μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης υπερουρικαιμίας τουλάχιστον κατά 57%.

Αυτό αποδίδεται στο γεγονός ότι η Μεσογειακή διατροφή είναι πτωχότερη σε ζωική πηγής πουρίνες, ενώ η κατανάλωση γαλακτοκομικών, δημητριακών και λαχανικών, φρούτων που χαρακτηρίζουν τον τύπο αυτό της δίαιτας, μειώνει τα επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα.

Η μεσογειακή δίαιτα είναι χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά οξέα (ζωικό λίπος), υψηλή σε μονοακόρεστα, κυρίως λόγω της υψηλής κατανάλωσης ελαιόλαδου, υψηλή σε σύνθετους υδατάνθρακες από όσπρια και υψηλή σε φυτικές ίνες κυρίως από λαχανικά και φρούτα.

Η υψηλή επίσης περιεκτικότητα λαχανικών, φρέσκων φρούτων, δημητριακών και ελαιολάδου, εξασφαλίζει υψηλή πρόσληψη από βκαροτένιο, βιταμίνη Cκαι Ε, πολυφαινόλες και διάφορα μέταλλα.

Αυτά τα σημαντικά στοιχεία θεωρούνται ότι ευθύνονται για την ευεργετική δράση της δίαιτας αυτής στην υγεία και ειδικά στα καρδιαγγειακά νοσήματα, μέσω βελτίωσης του επιπέδου λιπιδίων, της μείωση του κινδύνου από θρομβώσεις, της βελτίωση της βελτίωσης της λειτουργίας των αγγείων, της καλύτερης ρύθμισης του σακχάρου και της πρόληψης εμφάνισης καρδιακών αρρυθμιών, ενώ δεν φαίνεται να επιβαρύνει το σωματικό βάρος.

Επιπρόσθετα, έχει δειχθεί απο πρόσφατες μελέτες ότι η κατανάλωση φρούτων-λαχανικών και στοιχείων της Μεσογειακής δίαιτας σχετίζεται με σημαντική μείωση δεικτών φλεγμονής και θρόμβωσης, που αποδεδειγμένα σχετίζονται με την εμφάνιση οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Επίσης φαίνεται ότι ο μεσογειακός τρόπος διατροφής περιλαμβάνει έναν αριθμό από προστατευτικές ουσίες, όπως το σελήνιο, η γλουταθειόνη, ο ισορροπημένος λόγος ω-6:ω-3 απαραίτητων λιπαρών οξέων, υψηλές ποσότητες φυτικών ινών, αντιοξειδωτικές ουσίες (ειδικά ρεσβερατρόλη από το κρασί και πολυφαινόλες από το ελαιόλαδο), όπως και οι βιταμίνες Ε και C, οι οποίες ίσως συσχετίζονται με την παρεχομενη προστασία από στεφανιαία νόσο και καρκίνο.

Ο ισχυρός αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτικός χαρακτήρας της δίαιτας επίσης προσφέρει ασπίδα στη νεφρική λειτουργία και στην δημιουργία κρυστάλλων ουρικού οξέος.

Επιπλέον η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ που χαρακτηρίζει τη Μεσογειακή διατροφή, 12-24 γραμμάρια ημερησίως, προστατεύει από την εμφάνιση υπερουρικαιμίας, καθώς η αυξημένη κατανάλωση άνω των 50 γραμμαρίων έχει συσχετιστεί με αύξηση κατά 2,5 φορές της πιθανότητας εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας, ενώ μικρότερη κατανάλωση δεν έχει επιβαρυντικό ρόλο

Η μελέτη αυτή που πρόσφατα δημοσιεύτηκε στο διεθνές περιοδικό «Maturitas», αναδεικνύει έναν ακόμα καρδιοπροστατευτικό ρόλο της Μεσογειακής δίαιτας στα ηλικιωμένα άτομα, όπως καταγράφηκε σε έναν πληθυσμό με αυξημένα ποσοστά μακροβιότητας, της νήσου Ικαρίας.

Χριστίνα Χρυσοχόου, Καρδιολόγος Δρ. Χριστόδουλος Στεφανάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών