Σύμπτωμα “εμβοές” – Τι είναι και πως αντιμετωπίζεται

emvoes

Σύμπτωμα “εμβοές” – Τι είναι και πως αντιμετωπίζεται

Το σύμπτωμα «εμβοές» (βουητά) εξακολουθεί να είναι ο «μεγάλος άγνωστος» στην ιατρική επιστήμη γενικά και στην ωτολογία ειδικότερα, κρύβοντας ακόμη πολλά μυστικά, όσον αφορά τους μηχανισμούς γένεσης και την αιτιοπαθογένεια, παρά την πλούσια γνώση που έχει αποκτηθεί από τις μέχρι σήμερα έρευνες.

 

Η μεγάλη συχνότητα των εμβοών στο γενικό πληθυσμό της σύγχρονης βιομηχανικής κοινωνίας – 20% του γενικού πληθυσμού έχουν εμβοές, 5% των πασχόντων ενοχλούνται και αναζητούν τρόπο θεραπείας, 1% υποφέρουν σε βαθμό που να επηρεάζεται σοβαρά η ποιότητα της ζωής – οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις – σημαντική αιτία απουσίας από την εργασία, συχνές επισκέψεις στους γιατρούς, αναζήτηση τρόπων και μέσων θεραπείας – η αδιευκρίνιστη αιτιοπαθογένεια και η αδυναμία αποτελεσματικής θεραπείας, διατηρούν αμέριστο το ενδιαφέρον των κλινικών και των ερευνητών, για τη διερεύνηση των μηχανισμών γένεσης των εμβοών, την εφαρμογή μεθόδων αντικειμενικής εκτίμησης της υποκείμενης παθολογίας και την αναζήτηση μεθόδων και μέσων αποτελεσματικής θεραπείας.

Από τις θεωρίες γένεσης των εμβοών, η πιο αποδεκτή σήμερα είναι η νευρο-φυσιολογική θεωρία του P. Jastreboff (1990).

Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή οι εμβοές οφείλονται στη νευρωνική υπερδραστηριότητα του ακουστικού νεύρου ή/ και της κεντρικής ακουστικής οδού.

Η νευρωνική αυτή υπερδραστηριότητα προκαλείται από δυσλειτουργίες ή βλάβες του ακουστικού οργάνου, στις διάφορες οργανικές παθήσεις ή λειτουργικές διαταραχές, που αφορούν στις ωτικές ή παρα-ωτικές περιοχές.

Σύμφωνα με την επικρατούσα θεωρία, «ο κοχλίας είναι η κύρια περιοχή γένεσης των εμβοών.

Οι εμβοές οφείλονται, κατά κύριο λόγο, σε δυσλειτουργία των έσω και ιδίως των έξω τριχωτών κυττάρων, που προκαλεί τη νευρωνική υπερδραστηριότητα».

Η υπόθεση αυτή, της κοχλιακής προέλευσης των υποκειμενικών εμβοών, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οδήγησε πολλούς ερευνητές στη μελέτη της κοχλιακής λειτουργίας, των ασθενών που πάσχουν από εμβοές, με τις ωτοακουστικές εκπομπές (ΟΑΕ). Είναι δεδομένο ότι οι ΟΑΕ παράγονται από τη λειτουργική δραστηριότητα των έξω τριχωτών κυττάρων, γι’ αυτό και αποτελούν αντικειμενικό τρόπο εκτίμησης της κοχλιακής λειτουργίας.

Οι αυτόματες ωτοακουστικές εκπομπές αρχικώς και στη συνέχεια οι προκλητές παροδικές ωτοακουστικές εκπομπές και οι εκπομπές προϊόντων ακουστικής παραμόρφωσης (DPOAE) έχουν χρησιμοποιηθεί σε κλινικές έρευνες, για τη μελέτη της κοχλιακής λειτουργίας σε ασθενείς που πάσχουν από εμβοές.

Η διερεύνηση της κοχλιακής λειτουργίας, με τη μέθοδο των ωτοακουστικών εκπομπών προϊόντων ακουστικής παραμόρφωσης (DPOAE), σε ασθενείς με εμβοές, που έχουν φυσιολογική ακοή, ή μικρού βαθμού βαρηκοΐα αποτέλεσε το αντικείμενο εξαετούς μελέτης στα πλαίσια της εκπόνησης της διδακτορικής μου διατριβής στην Ιατρική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία ολοκληρώθηκε το 2009.

Τα αποτελέσματα της διδακτορικής μου διατριβής έδειξαν ότι οι μετρήσεις της έντασης DPOAE παρέχουν αντικειμενική πληροφόρηση για την ακεραιότητα και τη λειτουργία του κοχλία σε ασθενείς με φυσιολογική ακοή και εμβοές.

Το μεγάλο ποσοστό παθολογικών DPOAE που διαπιστώθηκε στη μελέτη ασθενών με εμβοές και φυσιολογικούς ακουστικούς ουδούς, υποδηλώνει σθεναρώς ότι οι εμβοές οφείλονται σε υποκλινική κοχλιακή δυσλειτουργία.

Το εύρημα αυτό, έχει μεγάλη διαγνωστική σημασία δεδομένου, ότι στη πλειοψηφία των ασθενών με εμβοές, είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί παθολογική κοχλιακή λειτουργία σε περιοχή συχνότητας, που αντιστοιχεί στην υποκειμενική συχνότητα των εμβοών.

Στη μελέτη διαπιστώθηκαν μεταβολές της έντασης DPOAE που συνδέονται με την πάροδο της ηλικίας, που υποδηλώνουν τη βλαπτική επίδραση του γήρατος στη λειτουργία του κοχλία.

Η μέθοδος καταγραφής και ανάλυσης των ΟΑΕ είναι ηλεκτροφυσιολογική μέθοδος αντικειμενικής εξέτασης της κοχλιακής λειτουργίας.

Η εξέταση δεν είναι επεμβατική, είναι απλή και γρήγορη, δεν απαιτεί γενική αναισθησία και εφαρμόζεται σε νεογνά, δύσκολα στην εξέταση μικρά παιδιά, που δεν συνεργάζονται και δεν επικοινωνούν.

Οι κλινικές εφαρμογές των ΟΑΕ αφορούν στη διερεύνηση της κοχλιακής λειτουργίας σε παιδιά και ενήλικες.

Στα παιδιά, οι ΟΑΕ εφαρμόζονται στην ανιχνευτική εξέταση της ακοής των νεογνών, στη διαφορική διάγνωση της βαρηκοϊας και στην παρακολούθηση της ακουστικής λειτουργίας παιδιών που υποβάλλονται σε θεραπεία με ωτοτοξικά κυτταροστατικά φάρμακα.

Στους ενήλικες, οι ΟΑΕ εφαρμόζονται στον έλεγχο της ακοής ατόμων που εκτίθενται σε επαγγελματικό θόρυβο, συμβάλλοντας στην πρόληψη της θορυβογενούς βαρηκοίας, στη διαφορική διάγνωση της νευροαισθητήριας βαρηκοϊας, στην εκτίμηση της υποδυόμενης βαρηκοϊας, στην εκτίμηση της κοχλιακής λειτουργίας ατόμων που πάσχουν από εμβοές.

Οι μελέτη με τη μέθοδο ΟΑΕ ατόμων που πάσχουν από εμβοές κίνησε το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών τα τελευταία 20 χρόνια, ιδιαίτερα μετά τη κατασκευή ευαίσθητων συσκευών ανάλυσης ΟΑΕ και ειδικών πρωτοκόλλων εξέτασης.

Οι εμβοές, είναι στη συντριπτική πλειοψηφία υποκειμενικές, γίνονται δηλαδή αντιληπτές μόνο από τον πάσχοντα.

Οι εμβοές είναι σύμπτωμα, που προκαλείται από πολλές και διάφορες παθήσεις, ωτολογικές και μη ωτολογικές, τοπικές ή συστηματικές, περιφερικές ή κεντρικές.

Η αιτιοπαθογένεια των εμβοών είναι, εν πολλοίς, άγνωστη, και διάφορες θεωρίες για τους μηχανισμούς γένεσης των εμβοών έχουν αναπτυχθεί μέχρι σήμερα, για την ερμηνεία του φαινομένου, που παραμένει ένα σύμπτωμα-φαντομάς.

Οι εμβοές εμφανίζονται σε άτομα που πάσχουν κυρίως από παθήσεις του έξω και του μέσου ωτός, που εκδηλώνονται με βαρηκοΐα αγωγιμότητας και από παθήσεις κοχλιακές και οπισθοκοχλιακές, που εκδηλώνονται με νευρο-αισθητήρια βαρηκοΐα.

Ο κοχλίας, κυρίως τα έξω τριχωτά κύτταρα, προσβάλλονται από τη βλαπτική επίδραση του θορύβου, την ωτοτοξική δράση φαρμάκων και από την ηλικιακή εκφυλιστική διαδικασία, που χαρακτηρίζεται ως πρεσβυακουσία.

Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών που πάσχουν από εμβοές, δεν έχουν βαρηκοΐα και στην εξέταση με τη τονική ακουομετρία, το τονικό ακουόγραμμα είναι φυσιολογικό.

Στους ασθενείς με φυσιολογική ακουομετρική ακοή, που πάσχουν από εμβοές, η αιτιολογική διάγνωση είναι συνήθως αδύνατη και ο κλινικός ωτολόγος αισθάνεται ανήμπορος να απαντήσει στην εύλογη απορία του ασθενούς και να καθησυχάσει την ανησυχία και την αγωνία του για την προέλευση και την επικινδυνότητα των εμβοών του.

Στις περιπτώσεις αυτές η εξέταση με τις ωτοακουστικές εκπομπές προσφέρει στο κλινικό γιατρό τη δυνατότητα της αντικειμενικής διερεύνησης της κοχλιακής λειτουργίας και επομένως ενισχύει τη διαγνωστική του δυνατότητα.

Σε ασθενείς με εμβοές, οι υποκλινικές κοχλιακές βλάβες, που οφείλονται σε δυσλειτουργία των έξω τριχωτών κυττάρων, μπορούν να ανιχνευθούν με τη μέθοδο των ωτοακουστικών εκπομπών.

Υποστηρίζεται ότι η έκπτωση της λειτουργίας, ακόμη και σε ποσοστό 30% του πληθυσμού, των έξω τριχωτών κυττάρων, δεν γίνεται αντιληπτή από το άτομο, ούτε προσδιορίζεται με την υποκειμενική τονική ακουομετρία, ως έκπτωση της ακοής.

Επιχειρηματική δραστηριότητα: Επιστημονικό Κέντρο Εμβοών

Κύρια δραστηριότητα του Επιστημονικού Κέντρου Εμβοών είναι η καταγραφή και ανάλυση των Ωτοακουστικών Εκπομπών (ΟΑΕ) σε ασθενείς με εμβοές και φυσιολογική ακοή ή μικρού βαθμού βαρηκοΐα.

Σκοπός: Η δυνατότητα της αντικειμενικής διερεύνησης της κοχλιακής τους λειτουργίας και η ενίσχυση της διαγνωστικής δυνατότητας σε υποκλινικές κοχλιακές βλάβες.

Να παρέχει στους κλινικούς ιατρούς (ωτορινολαρυγγολόγοι ή νευρολόγοι) το πόρισμα της εξειδικευμένης ηλεκτροφυσιολογικής αυτής εξέτασης, ώστε να μπορούν να κατευθύνουν τους ασθενείς τους στη σωστή διάγνωση ή σε περαιτέρω εξετάσεις (πχ μαγνητική τομογραφία) ανάλογα με το αποτέλεσμα της εξέτασης.

Για την διενέργεια της εξέτασης αυτής, απαιτείται μια συσκευή ανίχνευσης ωτοακουστικών εκπομπών (ΟΑΕ) και ένας υπολογιστής με εγκατεστημένο το ειδικό software.

Επίσης και ένας εκτυπωτής συνδεδεμένος με τον υπολογιστή, για την εκτύπωση του πορίσματος. Η αξία αυτής της συσκευής κυμαίνεται από 7.000 ως 10,000 ευρώ.

  1. Η συνέχιση της έρευνας –μελέτης της διδακτορικής μου διατριβής σε πρωτόκολλα εφαρμογών των ωτοακουστικών εκπομπών (OAEs), που αφορούν:
    i. Μελέτη της επίδρασης της δυσλειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας και της καταρροϊκής ωτίτιδας στις παραμέτρους των ΟΑΕs.
    ii. Μεταβολές των παραμέτρων των ΟΑΕs στις περιπτώσεις ακουστικού τραύματος.
    iii. Οι OAEs σαν πρώιμοι δείκτες θορυβογενούς βαρηκοΐας.
    iv. Μελέτη του φαινομένου της καταστολής των ΟΑΕs σε περιπτώσεις θορυβογενών και μη εμβοών.
    v. Μεταβολές των εκπομπών μετά από πειραματική έκθεση σε θόρυβο.
    vi. Η συμβολή των ωτοακουστικών εκπομπών στην εκτίμηση της πολλαπλής σκλήρυνσης του εγκεφαλικού στελέχους και στην εκτίμηση οπισθοκοχλιακών βλαβών.

Στόχος: Να συμπεριληφθεί το Επιστημονικό Κέντρο Εμβοών στα Ευρωπαϊκά Κέντρα μελέτης της θορυβογενούς βαρηκοΐας και τα επιστημονικά δεδομένα να κατατίθενται στην ευρωπαϊκή ηλεκτρονική τράπεζα πληροφοριών, σε συνεργασία με το ILO (Institute ofLaryngology and Otology) του Λονδίνου.

Το Επιστημονικό Κέντρο Εμβοών ήδη συνεργάζεται με τη Β’ ΩΡΛ Κλινική του Α.Π.Θ. στη διεξαγωγή της έρευνας όσον αφορά την αιτιοπαθογένεια και τη θεραπεία των εμβοών.

Η θορυβογενής βαρηκοΐα, τόσο αυτή, που οφείλεται στην επίδραση του εργασιακού περιβάλλοντος, όσο κι εκείνη, που οφείλεται στην επίδραση του αστικού αποτελεί σε παγκόσμιο επίπεδο μείζονα επαγγελματική βλάβη της υγείας.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων σαράντα χρόνων μεμονωμένες ερευνητικές ομάδες σ’ ολόκληρη την Ευρώπη εργάζονται ενεργά για να προσεγγίσουν την παθοφυσιολογία της θορυβογενούς βαρηκοΐας, τις κλινικές και ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της έκθεσης του ανθρώπου στο θόρυβο, την αξιολόγηση του θορύβου στο εργασιακό περιβάλλον, και την κατάρτιση προγραμμάτων προστασίας και αποκατάστασης της ακοής.

Όπως είναι φυσικό οι ερευνητικές διαδικασίες κάθε μιας απ’ αυτές τις ομάδες διακρίνονται από διαφορετικούς στόχους και ακολουθούν διαφορετικές μεθοδολογίες με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ακόμα προτυποποιημένες μέθοδοι συλλογής στοιχείων για την ομοιόμορφη αξιολόγησή τους.

Μ’ αυτά τα δεδομένα το Institute of Laryngology and Otology (ILO) ίδρυμα τριτοβάθμιας περίθαλψης και μεταπτυχιακής εκπαίδευσης του University College London Medical School, κατέθεσε στην Κοινότητα για έγκριση πρόγραμμα συντονισμού δράσεων ερευνητικών ομάδων με τίτλο: “Protection Against Noise, PAN-European Concerted Action”. Το πρόγραμμα κατατέθηκε στο τέταρτο πλαίσιο εργασίας προγραμμάτων Βιοιατρικής και Ερευνας Υγείας – BIOMED II (Περιοχή 4.5: Ερευνα στην Επαγγελματική και Περιβαντολλογική Υγεία) και εγκρίθηκε για υλοποίηση. Το πρόγραμμα αυτό έχει ήδη ξεκινήσει και εξελιχτεί από τον Dr DK Prasher. O πρωταρχικός στόχος αυτής της ενέργειας συντονισμού ήταν να συγκληθεί σε συνεργασία Κοινοτικού επιπέδου το ανθρώπινο ερευνητικό δυναμικό και η εμπειρία του, με σκοπό να:

  1. Γίνει εφικτή η ανταλλαγή, διασταύρωση και διασπορά ιδεών, σκέψεων και αρχών, που αφορούν στο θέμα της θορυβογενούς βαρηκοΐας.

2.Καταρτιστούν προτυποποιημένα πρωτόκολλα ολοκληρωμένης συλλογής, ερμηνείας και αξιολόγησης στοιχείων.

  1. Εγκαθιδρυθεί ηλεκτρονική τράπεζα πληροφοριών Ευρωπαϊκής εμβέλειας, ώστε κατά πρώτον λόγο να καταστεί δυνατή η ακριβέστερη συναγωγή συμπερασμάτων, που αφορούν στην επαγγελματική βαρηκοΐα και τους παράγοντες επικινδυνότητας και κατά δεύτερο λόγο να αναπτυχθεί η βάση για μελλοντική ερευνητική δράση σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.
  2. Αξιολογηθεί ο κίνδυνος, από την έκθεση του παιδικού πληθυσμού στο θόρυβο και η επίπτωσή της σε έκθεση σε θόρυβο σε μεταγενέστερη ηλικία.
  3. Αναπτυχθούν μέθοδοι βελτιωμένης και πλέον αποτελεσματικής προστασίας της ακοής.

6.Δημιουργηθούν κατάλληλα και ευέλικτα προγράμματα προστασίας της ακοής στους επαγγελματικούς χώρους και συγχρόνως να αναπτυχθεί ορθή μέθοδος ελέγχου της αποτελεσματικότητάς τους.

  1. Εκπαιδευτούν και να ευαισθητοποιηθούν παιδιά, εργαζόμενοι και εργοδότες για τον κίνδυνο που διατρέχουν από την υπέρμετρη έκθεση σε θόρυβο.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα επιτυγχάνει αυτούς τους σκοπούς με τη συνεργασία 22 κέντρων σε 15 χώρες, οι οποίοι ερευνούν ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων της θορυβογενούς βαρηκοΐας.

Τα ευρήματα παρουσιάζονται και μεταδίδονται με περιοδικά ενημερωτικά δελτία και έντυπα, με τακτικές συναντήσεις και με ολοκληρωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε να δίνεται η δυνατότητα μεταφοράς και ανάπτυξης εξειδικευμένων μεθόδων και σε άλλα κέντρα.

Απώτεροι στόχοι του προγράμματος είναι η παροχή μιας ευρείας και ολοκληρωμένης βάσης δεδομένων για να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και η δημοσιοποίηση πληροφοριών ώστε να επισημανθεί η βλάβη της υγείας από τη έκθεση σε επαγγελματικό και εξω-επαγγελματικό και να ευαισθητοποιηθεί ο γενικός πληθυσμός για τις βλαπτικές επιπτώσεις του.

Η Κοινότητα επισημαίνοντας τον κίνδυνο που διατρέχει η ακοή στους εργασιακούς χώρους έδρασε εκδίδοντας απαραίτητες οδηγίες προσπαθώντας να μειωθούν τα επίπεδα του θορύβου.

Αυτή η δραστηριοποίηση στηρίχτηκε σε έρευνες που αποδεικνύουν τη σχέση μεταξύ της έκθεσης σε θόρυβο και της προκαλούμενης βαρηκοΐας (ISO 1999).

Ο πρωταρχικός αντικειμενικός σκοπός αυτής της συντονισμένης δράσης είναι να έρθουν σε επαφή οι έμπειροι ερευνητές, οι τεχνικοί και οι γιατροί της Ευρώπης για να ανταλλάξουν ιδέες και αναπτύξουν πειραματικές και κλινικές ερευνητικές στρατηγικές με κοινό στόχο την προώθηση της γνώσης ώστε να βελτιωθεί η προστασία της υγείας των εργαζομένων. Εξειδικευμένοι αντικειμενικοί σκοποί είναι:

  1. Ο καθορισμός πρώιμων δεικτών ακοολογικής βλάβης, πριν από την άνοδο ακοομετρικών ουδών (κάτι που αποδεικνύεται με την καταγραφή των ΟΑΕ)
  2. Η ανάπτυξη Ευρωπαϊκής τράπεζας δεδομένων για το συσχετισμό της έκθεσης σεθόρυβο και των αλλαγών στους ακουστικούς ουδούς.

Η πιστοποίηση μη ακουστικών παραγόντων επικινδυνότητας και η συμβολή τους στην επιβάρυνση των ακουστικών βλαβών και η επίδρασή τους στην ατομική ευαισθησία.

  1. Η ανάπτυξη και προτυποποίηση τεχνικών θεμάτων με την ανταλλαγή και συλλλογή τεχνολογικής εμπειρίας. Βελτίωση των προτύπων μέτρησης του θορύβου. Ανάπτυξη προτυποποιημένων πρωτοκόλλων. Ερευνα και βελτίωση των τεχνικών προδιαγραφών των ατομικών μέσων ηχοπροστασίας.
  2. Η προσέγγιση του εξω-επαγγελματικού και των μακροχρόνιων επιπτώσεών του.

Οι επιδράσεις του θορύβου από την διασκέδαση στην ακοή των παιδιών απαιτούν εκτεταμένη μελέτη για να γίνουν κατανοητές οι επιπτώσεις και οι μακροχρόνιες συνέπειές και για να αναπτυχθούν προγράμματα ευαισθητοποίησης για τις επιπτώσεις της θορυβογενούς βαρηκοΐας.